De financiën van Grave zijn géén reden
om te herindelen.

Alle gemeenten in Nederland, gefuseerd of niet, worden gedwongen om te bezuinigen en politiek Den Haag kijkt de andere kant op. De financiën van Grave zijn echter géén reden om te herindelen. 

Financiën

Financiële positie gemeente Grave
Op 21 januari 2021 heeft de accountant uitleg gegeven over de financiële positie van Grave.*1 Net zoals voorgaande jaren concludeerde de accountant dat de financiële positie van de gemeente Grave ruim voldoende is maar hij waarschuwt tegelijkertijd voor het financiële probleem dat Grave, net als 8 van de 10 gemeenten in Nederland, heeft, namelijk een trend dat er jaarlijks meer uitgegeven wordt dan dat er binnenkomt. Het is natuurlijk niet goed dat het tekort jaarlijks uit de reservepot wordt aangevuld, ook al is die goed gevuld. De Provincie ziet hierop toe en dat is ook de reden dat een gemeentebegroting meerjarig sluitend moet zijn.

Bijna 40% van de gemeentelijke uitgaven gaat naar het sociaal domein en de jeugdzorg. Dit is de belangrijkste oorzaak voor het oplopende tekort. Daardoor wordt Grave net als alle andere gemeenten gedwongen om te bezuinigen of de lasten te verhogen om de begroting sluitend te krijgen. 

Investeringen
De gemeente Grave heeft in de afgelopen jaren diverse investeringen gedaan waardoor de schuldpositie is opgelopen.*2 Zo zijn er diverse investeringen gedaan in:
·       2 Brede Scholen  > ca. 9M
·       Sportpark Kranenhof > ca. 4,1M
·       Aankoop Visioterrein > ca. 4M
·       Rioleringsplan > ca. 3M
·       Bijdrage aan vernieuwde Rijksweg N324 > ca. 1,4M
·       Drieënheid Velp > ca. 1M
·       Gemeenschapsaccommodaties in Velp, Escharen en Gassel en het Estersveld > ca. 900K

Reservepositie
En toch heeft de gemeente Grave nog een  reserve (spaarpot) van ruim 11 miljoen. Onze reservepositie is dus goed, ook volgens de accountant van Deloitte. We staan op de 136e plaats van de 353 gemeenten in Nederland. Verder heeft de gemeente Grave een bruto schuld per inwoner die ongeveer gelijk ligt aan het landelijk gemiddelde (173e plaats).  

Een belangrijk ander getal is het weerstandsvermogen. Dat geeft aan hoe goed een gemeente in staat is risico’s op te vangen. U kunt daarbij denken aan de stijgende kosten van het Sociaal Domein, een mogelijke claim van de curator van de Scheepswerf  (NB. er is geen claim van de Scheepswerf zelf tegen de gemeente) en de ontwikkelingen met betrekking tot CGM.  De gemeente Grave is in staat om onze risico’s 17 keer op te vangen en daarmee staat Grave op een 10e plek van alle gemeenten in Nederland! 

Preventief toezicht
Toch luidt de accountant wel de alarmklokken. Hij waarschuwt voor de trend dat Grave structureel meer uitgeeft dan dat er binnenkomt.  Dit probeert de gemeente jaarlijks te herstellen met bezuinigingen en lastenverhogingen wat weliswaar leidt tot een meerjarig sluitende begroting maar er is nog steeds al jarenlang een greep uit de reserve nodig om de balans sluitend te krijgen. Dit is ook de belangrijkste reden waarom de Provincie de gemeente onder preventief toezicht heeft gesteld. 

Met het dekkingsplan dat op 15-12-2020 door de gemeenteraad is vastgesteld, zal deze begroting weer structureel meerjarig sluitend zijn.*3 Voorwaarde is wel dat de Stuurgroep LvC i.o. de DVO en CR ondertekent die al overeengekomen is. 

Vergelijk met andere gemeenten in Nederland
Naast dit dekkingsplan schaart Grave zich achter alle Nederlandse gemeenten die de Rijksoverheid het signaal willen afgeven dat ze de gemeenten voldoende financiële middelen moeten geven om het Sociaal Domein (ouderenzorg, jeugdzorg, werk en inkomen) te kunnen bekostigen.

Alle gemeenten in Nederland worden gedwongen om in hun hart te snijden en Politiek Den Haag kijkt de andere kant op *4

Al voor deze coronacrisis stond bij gemeenten het water aan de lippen. Uit een analyse (BDO Accountants) van januari 2021*5 waarbij de financiële gezondheid van alle 355 gemeenten in Nederland bestudeerd is op basis van alle jaarrekeningen 2019 blijkt dat al vóór de coronacrisis meer dan 200 Nederlandse gemeenten in het rood staan. De kleinere gemeenten tot 50.000 inwoners en daar hoort Grave ook bij, zitten nog het best bij kas, de grotere gemeenten hebben meer schulden. Naar alle verwachting zal de coronacrisis de situatie alleen nog maar verslechterd hebben. Het water staat bij een aantal gemeenten niet meer aan de lippen, maar ze zijn aan het verzuipen !  Bijna alle gemeenten in Nederland staan voor de opgave om te bezuinigen. En dat in deze coronacrisis !  Wanneer je als gemeente juist steun wilt bieden aan ondernemers en inwoners, juist niet wil snijden in voorzieningen, zorgverlening, armoedebestrijding, verenigingssubsidies word je daartoe om financiële redenen door de Overheid gedwongen. En dat terwijl de Overheid juist het ene steunpakket na het andere afroept (terecht overigens, laat daar geen misverstand over bestaan) maar wat heeft het voor een zin om iemand iets te geven als je het op een andere manier weer afpakt ?  

Tekorten WMO en jeugdzorg
De tekorten bij bijna alle gemeenten komen door de stijgende kosten van de WMO en de jeugdzorg. Taken die eerst door de Overheid werden uitgevoerd maar sinds 2015 bij de gemeenten op het bordje zijn neergelegd. De gemeenten moesten deze taken voortaan zelf gaan uitvoeren en dan niet voor hetzelfde bedrag maar voor een beduidend lager bedrag en gebaseerd op een zorgvraag die in werkelijkheid veel groter en ook nog eens stijgende is dan waar de Overheid van uit ging. Je hoeft geen politicus te zijn om te begrijpen dat je hiermee vraagt om problemen. De gemeenten hebben de samenwerking (gemeenschappelijke regelingen) opgezocht o.a. om kosten te kunnen besparen, er zijn talrijke projecten geïnitieerd, onderzoeken gedaan, sociale wijkteams opgezet, praktijkondersteuners ingezet, preventieprogramma’s ontwikkeld maar de financiële tekorten blijven toenemen. Voor bijna alle gemeenten in Nederland is het dweilen met de kraan open… 

Als je specifiek inzoomt op onze gemeente zien we het begrote tekort voor de posten jeugdzorg en WMO in 2022 t/m 2024
nu al op € 730.000,-.*6

Oorzaken hiervoor zijn: 
·       De zorgvraag is toegenomen
·       Het effect van de invoering van het WMO abonnementstarief heeft gezorgd voor een aanzuigende werking op de aanvraag voor het                  gebruik van WMO-voorzieningen
·       Het effect van de de inzet van een praktijkondersteuner bij huisartsen is veel lager dan verwacht. Er is ook maar 1 huisarts in Grave die            samen met de gemeente meewerkt met een praktijkondersteuner.
·       Er is een wijziging in de solidariteitsafspraken met de andere gemeenten in Land van Cuijk vastgelegd die voor de gemeente Grave                    negatiever uitpakt. 

Natuurlijk maakt de coronacrisis de zorgvraag nog groter. Nu al zijn er onderzoeken die aangeven dat meer mensen met gezondheidsklachten kampen, er meer meldingen van huiselijk geweld zijn, eenzaamheid toeneemt, jongeren die depressieve klachten krijgen, dat er een stijgende werkloosheid ontstaat, dat er meer inwoners en ondernemers onder de armoedegrens zakken, enz. De sociale impact is enorm en zal zijn weerslag hebben op het Sociaal Domein en dus ook op de gemeentelijke begroting. 

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft met 98% van de stemmen op 

25-9-2020 een motie aangenomen waarin het Kabinet gevraagd wordt om op korte termijn met elkaar in overleg te treden over de structurele financiële problemen van de Nederlandse Gemeenten. Het is echter al duidelijk dat de Overheid terughoudend blijft over extra financiële steun en dit over de verkiezingen heen wil tillen. De gemeenten hebben echter een statement gemaakt dat ze niet verder willen gaan met bezuinigen en hun reserves opmaken en dreigen in hun motie met actie. Wordt vervolgd… 

Gelukkig heeft de gemeente Grave een ruimhartig minimabeleid. We geven veel geld uit aan subsidies en hebben veel voorzieningen (bijv. sportaccommodaties, gemeenschapshuizen, bibliotheken, scholen, zwembad). Voor de mensen die in financiële problemen zitten, heeft de gemeente een ruimhartig toeslagenbeleid/kwijtscheldingsbeleid.

Al met al komt de gemeente Grave in vergelijk met alle Nederlandse gemeenten op een gemiddelde plaats waar het gaat om de financiële stress. Als je alleen kijkt naar gemeenten met < 25.000 inwoners, dan staat Grave op een 80e plaats van de 127 gemeenten in de BDO benchmarks 2021. 

Begrotingsoverschot 2020
Als we naar de meest actuele financiële cijfers kijken dan zien we dat er over 2020 een tekort werd begroot van ca. 1,2M maar dat de 2e Burap een begrotingsoverschot van ca. 600K laat zien.*7 Een positief verschil van 1,8M dus wat maar weer eens laat zien hoe het verschil van begroting en jaarrekening kan zijn. Overigens is dit ook een reden voor de Rijksoverheid om de jaarlijkse gemeentegelden niet te verhogen omdat veel gemeenten op hun jaarrekening een positief resultaat hebben en bovendien nog een goede reservepositie hebben. Ze vergeten daarbij dat gemeenten hiervoor wel steeds bezuinigingen en lastenverhogingen moeten invoeren om begrotingen sluitend te krijgen. 

 In 2021 zal er in Grave in tegenstelling tot bijna alle andere gemeenten in Nederland een gemiddelde lastenverlichting (voor huurders ca. 3,9% en voor huiseigenaren ca. 1,2%) optreden.

Bronnen
*1    Presentatie accountant 21-1-2021
*2    Definitieve jaarstukken 2019
*3    Dekkingsplan programmabegroting 2021-2024
*4    https://nos.nl/artikel/2364333-meeste-gemeenten-verwachten-begrotingstekort-situatie-onhoudbaar.html
*5    BDO Benchmark financiële positie Nederlandse gemeenten
*6    Programmabegroting 2021-2024
*7    2e Burap 2020

Neem contact met ons op!

Heeft u vragen over het behoud van een zelfstandig Grave? Wilt u meer weten over onze standpunten? U mag ons altijd een bericht sturen, we helpen u graag verder.

© Zelfstandig Grave